Mevsim geçişleri her zaman için insanların psikolojilerini etkileyen faktörlerden birisi olmuştur.

İnsan vucudunun belirli bir mevsim şartına alışmış olması ve mevsimin değişmesinin insanın vucut dengesini alt üst etmesi dolaylı olarak da psikolojisini etkilemektedir.

İnsan vucudu bulunduğu durumu devam ettirmek ister. Kış mevsiminde dışarıya çıktığımız zaman havanın sıcaklığı belirli bir seviyededir. Bu kış mevsimi boyunca hemen hemen aynı şekilde devam eder. Fakat mevsim değişikliklerinin bir anda olması insanın mevcut durumundan kurtulup yeni duruma alışma süresini de ortadan kaldıracağından veya azaltacağından dolayı bir takım olumsuzluklar görülmesi olasılığı daha da artacaktır.

Bu durumda insanların biraz daha fazla hassas olmaları, sinirlerinin daha dayanaksız olması ve tepkilerinin anlık ve beklenmeyen bir şekilde olması gibi olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.

Bu olumsuzluklardan kurtulmanın ilk şartı tabi ki insanın kendini zorlaması ve sakin olmak için normalden daha fazla çaba sarfetmesidir. Bunun yanında hafif beden egzersizlerinin, ılık duşların da faydası görülebilir. Yemek düzeninin korunması ve daha hafif yemeklerin tercih edilmesi de uygun düşer. Sulu gıdalar ve doğrudan veya dolaylı (çay gibi) su tüketimi de dengemizi korumamıza yardım edecektir. Unutmayalım ki bize normal gelen davranışlarımız aslında mevsim geçişlerinin etkilerinin sonucu olabilir.

Düzenli yaşamı olan insanların mevsim geçişlerinden daha az etkilendiğini söylemek sanırım yanlış olmaz.

Çocukların sıkça sorduğu bir bilmece vardır: “Önce dört ayaklı, sona iki ayaklı, en sonunda üç ayaklı olan canlı nedir?” Bu kolay bilmecenin cevabı “insan”dır. Emekleyen bebek dört ayaklı, genç insan iki ayaklı ve elinde bastonu ile ayakta durabilen yaşlı insan ise üç ayaklı tanımlanır.

Bilmecenin şakası bir tarafa, gerçekten de yaşlı insanın bedenen ve ruhen ayakta durabilmesi için maddi ve manevi desteğe ihtiyacı vardır. Maddi destek bir derece kolay. Asıl olan, yaşlılara son demlerinde manevi desteklerimizle yardımcı olabilmek. Peki ama nasıl?

Allah ömür verirse bir gün bizim de kapımızı çalacak olan yaşlılık dönemi hakkında bilinçli olursak, manevi sorumluluğumuzu layıkıyla yerine getirebiliriz.

Ömrün hazan mevsimi

Doğumla birlikte insanoğluna bahşedilen sıhhat, algılama gücü, tepki verme, davranış kapasitesi, hafıza gibi beşeri vasıflar yaşlandıkça veda etmeye başlar. Bünye en sıhhi gıdalardan eskisi gibi yararlanamaz. Hastalıklar gelir, kalıcı olur. Duygulanma bozuklukları ortaya çıkar, direnç azalır. Kırklı yaşlardan sonra karşılaşılan olaylara daha duygusal değerlemeler yapılır ve depresif eğilimler baş gösterir. Yaş ilerledikçe vücut azaları işlevlerini güçlükle yapar hale gelir.

Beyin de şüphesiz bu yıpranmadan payını almaktadır; sağlıklı düşünemez, uygun tepkiler gösteremez, kendi organlarına hükmünü geçiremez. Altmışlı yaşlara gelindiğinde ‘ne yesem yavan geliyor, ağzımın hiç tadı yok’ durumu hasıl olmuştur. Bu yakınma doğrudur, çünkü artık dilin tat alma işlevi bu yaşlarda yarı yarıya azalmaktadır. Eller titremeye, gözler az görmeye başlar. Neredeyse tüm yaşlıların dualarında elden-ayaktan düşmeden, çoluğa-çocuğa yük olmadan ruhunu teslim edebilme temennisi yer alır. İlâhi hükme boyun eğilir.

Geçmiş zamanların yansıması

Eski kuşakların yeni nesillerden çok daha sağlıklı olduğunu müşahede ederek yaşadığımız çağa sitemkâr oluruz. Etrafımızda ender de olsa rastladığımız asırlık delikanlıların ya da Osmanlı hatunlarının hallerine gıpta ederek uzun ve sağlıklı yaşamanın sırlarına dair ipuçları almaya yelteniriz.

Elbette yaşlılık herkesi aynı yönlerden ve eşit oranda yıpratmıyor. Bazısının gözü önünü göremez olduğu halde, hafıza kayıtları “bilgisayar gibi” yerinde duruyor. Bazısının keskin kulakları fısıltıları bile işitiyor, ancak sorsanız evladını tanıyamaz, az önce ne yediğini hatırlayamaz.

Şayet bireyin bebeklik, çocukluk, gençlik ve yetişkinlik çağlarına ilişkin gelişim görevleri eksik kalmış, olgunlaşmasını tamamlayamamış ve psiko-sosyal işlevlerini yerine getirememişse, yaşlılık dönemi daha zedeleyici geçecek demektir. Bu elverişsiz altyapı, zamanında ve yeterince karşılanmamış maddi ve manevi ihtiyaçların oluşturduğu baskı ve gerilim, yaşlılık çağında bir takım düşünce ve muhakeme bozukluklarına, anormal davranışlara neden teşkil edecektir.

İyi bir aile ortamı, tatminkâr bir evlilik süreci gibi sosyal koşullar bireyin yaşlanma sürecindeki olumsuzlukları en aza indirecektir.

Bu arada beslenme tarzı, yaşam çevresi ve kalıtsal faktörleri de şüphesiz göz ardı etmemek gerekir. Çünkü vücut kimyası ile insan davranışı ve psikolojisi arasındaki organik bağ, kayda değer bir sağlık etmeni olarak kabul görmektedir. Nitekim bazı Batı toplumlarında sıkça görülen Alzaimer, Parkinson gibi organik kökenli nevrotik hastalıkların nedenleri bu tür faktörlere dayandırılmakta, özellikle alkol kullanımı ile ilişkisine dikkat çekilmektedir.

Yalnızlık korkusu, ilgi arayışları

Yaşlılık belirtilerinin psiko-patolojik yani ruhsal açıdan normal kabul edilemeyen görünümlerine bakıldığında, ilk sıralarda hezeyanların ve yarına ait bilinmezliğin, yalnızlık korkularının yer aldığı görülür. Eşlerden birinin ölümü de, her ne kadar hayatta iken “geber de kurtulayım” noktasında bile olsa, bir yaşlının psikolojisini çökerten, depresyona iten temel sebeplerin başında gelir. Ağlama nöbetleri, ölmeyi bekleme, ani felçler, giden eşin ardından geriye kalanlardır.

Kadın yaşlılarda sıkça görülebilen ruhanî varlıklar tarafından korkutulma hezeyanlarının geri planında yalnızlık korkularının varlığı kolayca algılanabilir. Sonrasında sık sık yapay olarak hastalanıp, etrafın dikkatini üzerinde toplamaya çabalar ve her an kötü bir şey olabilir paniği ile yalnız bırakılmaması mesajını verir. Bazıları da kendi dünyalarına kapanmayı tercih ederler, kendileriyle yakınlık kurulmasına müsaade etmezler. Bir kısmı da yaşlı bakım evlerinde huzur arayışlarıyla vadelerini tamam ederler.

Cimrilik ve mal biriktirme, her iki cinste de görülebilen tipik davranışlardır. Bu rahatsızlığa düçar olanlar, en yakınlarının bile kendilerine menfaat için ilgi gösterdiklerine hükmederler. Kendilerine yapılan parayla alakalı şakaları ciddiye alıp tepki gösterirler. Onları bir çocuk gibi hoş görmek de bize düşer.

Çöp toplama ve bununla bağlantılı olarak ihtiyacı olmadığı halde dilenme de yaşlılıkta ortaya çıkabilen arızî davranışlardandır. Böyle hastalar, ömürlerinin bedenen sağlıklı olduğu son dönemlerini çöplüklerde yoğun mesai yaparak geçirirler. Çok çeşitli atık eşyalara ilgi duyanlar olduğu gibi, belirli bir tür tercihi olanlar da vardır. Topladıkları eşyaları satıp para kazanmak veya kullanarak değerlendirmek gibi bir niyetleri yoktur, zaten ihtiyaçları da yoktur. Sadece bir koleksiyoncu gibi topladıklarını biriktirirler. Yoksunluk güdülerini ve mahrumiyet hislerini gidermeye çabalarlar.

Bazı psikologlar bu tür toplama ve dilenme davranışlarının kaynağını erken çocukluk yıllarında yeterince karşılanmayan sevgi ihtiyacına indirgemektedirler. Yaşlılık, bireyin ikinci kez sevgisiz ve ilgisiz kaldığı bir çağ olursa, böylesi anormal davranışların ortaya çıkışı için uygun bir zemin oluşur. Birey tekrar çocukluğundaki mutsuzluğuna gömülür. Kaygıları artar, bunu telafi için de sevgi ve ilgi dilenciliğine çıkar. Gerçekte onun bakanı da vardır, parası da ama yine de avuç açıp dilenirler. Televizyonda topladıkları paraları harcamayıp biriktiren, miadı dolmuş banknot zengini tipleri görmüşsünüzdür. İşte onlar bu grup içinde değerlendirilir.

Yapacak ne kaldı?

Yaşam çevresine bağlı olarak varlığını hissettiren işi bitmişlik ve çöküntü psikolojisi üzerinde de dikkatle durmak gerekir. Pek çok kişi işine ve işyerine bir takım psikolojik vasıflar atfederek duygusal bağlar geliştirirler. İşyeri arkadaşlarının da bizim geleneksel kültürümüzde apayrı bir yeri vardır. İşte kentli insan için emeklilik bunların tümünü bir anda kaybetmek anlamına gelir.

Benliğini işe yaramazlık duygusu saran kişiler, çoğunlukla yaşlılığa geçişten kaynaklandığı zan-nedilen bir çöküntüye uğrarlar. Oysa aynı duygunun benzerini genç insanlar da işlerinden ayrıldıklarında hissedebilirler. Ancak onların gelecek için umutları, projeleri, beklentileri vardır.

Emeklilik dönemi, birkaç yıl farklılık olmakla birlikte hem kadın hem erkek için ‘yaş dönümü’ne rastlar. Cinsiyete ilişkin bir takım hormonal değişimlerin, performans kayıplarının ve bedensel yakınmaların yoğun olarak hissedildiği bu dönemler (ki, kadınlarda menopoz, erkeklerde andropoz çağı olarak adlandırılır) emeklilik psikolojisiyle birleştiğinde en hafif haliyle depresyona neden olur. Eşlerin birbirine destek olması şöyle dursun, herkes kendi derdinde olduğu için karşı taraftan anlayış bekler. Umduğunu bulamayınca sorunlar daha da artar.

Kırsal kesim insanları ve kısmen de olsa serbest meslek sahipleri neredeyse ömürlerinin sonuna dek işi bitmişlik duygusunu erteleyebilirler. Hatta işlerinin başında can verirler. Onları hayata bağlayan meşguliyetleri vardır. Yaşlı bir köylü bilir ki, ineği ya da tavukları onun eline bakmaktadır. Bir esnaf bir gün kepenk açamasa ahali onu merak eder, arayıp sorar.

Oysa emekli olmuş bir şehirlinin yaşam alternatifi çoğunlukla güzel havalarda parklarda ‘serseri mayın’ gibi dolaşmak, elverişsiz havalarda ise kahvehanelerde, uzun taş oynama seanslarının müdavimi olmaktır. İşi alkole vuranlar ise iradelerini felç ederek kendini unutmaya çalışanlardır. Keyif aldıklarını zannederler, ancak aslında intihar etmeyi ister bir psikolojileri vardır.

İyi ki geleneklerimiz hâlâ yaşıyor

Bazı sağlık sorunlarına rağmen, yukarıda sözü edilen düşünce ve davranış bozukluklarına yakalanmadan ömürlerinin sonuna kadar insanlık için ulvî hizmetlerle baş tacı olan nice er kişiler var ki, siz onları da yakınen tanımaktasınız.

Vakti zamanında bir Anadolu kasabasında ailecek muhterem bir zatın hasta ziyaretinde bulunmuştuk. Yine oraya hasta ziyaretine gelmiş olan bir alim kişi oradakilere şöyle bir vaazda bulunmuştu:

“İnsanoğlu nasıl şu dünyada misafir ise, ona bahşedilen maddi ve cismani nimetler de misafirdir. İşte sağlık da bunlardan biridir. Cenab-ı Hak bu sebeple kulunu yetmişinden sonra çocuk hükmüne koyar. Yani onun zahmetler içinde yapmış olduğu ibadetlerine büyük sevaplar yazar. Yapamadıklarını, kusurlarını ise kaale almamasını yazıcı meleklerine tenbihler. Sekseninden sonra ise kulunu ‘sabi’ hükmüne koyar.” Ne ferah sözler!

Sevinilecek bir husus şudur ki, hâlâ geleneksel kültürümüzün bir tezahürü olarak yaşlılarımıza sahip çıkıyoruz. Yıllar önce bir komşum vardı. Evin babaanne ve dedesi, oğlu, gelini ve dört torunu ile birlikte oturuyorlardı. Apartmanda yaşlıların bakımının zor olduğu gerekçesiyle iki katlı, bodrumlu, müstakil bir eve kiracı olarak gelmişlerdi. Önce mahalle halkı olarak onları çok kınadık. Çünkü yaşlı dede ve nineyi küçük dar pencereleri olan, yere gömülü bir bodrum odasına yerleştirmişlerdi. Dede asasına dayana dayana beş vakit namaza yakındaki camiye gidip geliyor, biraz dışarılarda güneşlenip kalan zamanını ninenin yanına inerek geçiriyordu. Sonradan anlaşıldı ki, ninecik beyin yıpranmasına bağlı ağır bir ruhî hastalığa yakalanmıştı. Ne yediğini ne dediğini biliyor, eli bağlanmasa necasetleri duvara sürüyordu. Kocasının kim olduğunu çoktan unutmuş olmasına rağmen, dedecik büyük bir vefakârlıkla günün çoğunu onun yanında geçiriyor, zaman zaman da eşinin haline gözyaşı döküyordu. Hasta ninenin günlük bakımını bir kişi tek başına yapamıyordu. Evin beyi akşam evine geldiğinde hanımı ile beraber annesinin yanına iniyor, temizliğini birlikte yapıyor, yemeğini yediriyor ve sonra kendi çocukları ile ilgilenip yemeğini yiyor ve istirahatini ediyordu.

Günün birinde evden dedenin ağlama sesleri sokağa yayıldı. Hasta nine ölmüştü. Onlar o denli farklıydılar ki, onlara baş sağlığı dilerken nine için ‘Allah kurtardı’ diyenlere gönül koyuyorlardı. Onca zahmet ve eziyetine rağmen ninenin ölümü onları bir hayli üzmüştü. Artık eşsiz kalan dede eve girmek istemiyor, dalgın dalgın dolaşıyordu. Nitekim kısa bir süre sonra o da hayata veda etti.

Velhasıl, bir mahalle halkına nasıl eş, nasıl evlat, nasıl gelin olunacağını da hatırlatmış oldular.

Yaşlılık konusunda yazı yazan ve okuyan bizler ve sizler, elbette yaşlanacağız. Hazan mevsimine ulaşacağız. Bu yıları umutsuzluk kâbusuna dönüştürmeden hazırlığımızı şimdiden yapmalıyız. Unutmayalım, önceden ne ektiysek hasat mevsiminde onu biçeceğiz.

Birbirimiz için dua edelim ve yaşlılığın umulmadık afetlerinden Rabbimiz’e sığınalım. Etrafımızdaki yaşlılara karşı tavır-hareketlerimizde merhametli ve şefkatli olalım. Unutmayalım, merhamet etmeyene merhamet olunmaz.

Semerkand Dergisi

Ayşe İZCİ • 86. Sayı

Hayli derin sebepleri olan, bazı yönleriyle bireyi aşan sosyal sorunları birkaç örnekle, birkaç dergi sayfasıyla bütünüyle tanımlamak, hele de çıkış yolu göstermek mümkün olan bir şey değil elbette. Daha ziyade hanımlar tarafına eleştirel bakılan Temmuz sayımızdaki yazının maksadı, küçük hataların büyük yanlışlara ve acılara dönüşmeden telafisini önermekteydi. Asla kendi hemcinslerimi yargılamak veya suçlamak değildi.

Ne var ki bazı hanım okuyucularımız bu yazının erkekleri aklayan, kadınlara haksızlık eden ifadeler taşıdığını dü şündüler. Hatta bir okuyucumuz, “Sevginin Bittiği Yerde” başlıklı o yazı için diyordu ki, “Ya bekâr olmalısınız ya çok mutlu bir evliliğiniz var veya başkalarının sorunlarından bîhabersiniz.”

Canımız yansa da iğneyi kendimize

Mevzu o değil, ama durumun açıklığa kavuşması bakımından söyleyelim: Yirmi yıllık evliliğim var, üç çocuk annesiyim. Yani evliliğin nasıl bir maraton olduğundan haberdarım. Ayrıca her ay en az iki-üç kez farklı kesimlerden hanımlarla özel sohbetlerimiz olur, çok şey paylaşırız. Bu biraz da meslekî bir faaliyet, zira psikolojik danışma ve rehberlik alanında ihtisas yapmıştım. İnsanlara depresyon ve sinir ilaçları vererek göndermek yerine, duygu ve düşünceleri üzerinde etkili olmaya çalışarak yardımcı olmanın daha sahici olduğunu öğrenecek tecrübelerden geçtik. Gerektiğinde uzman hekim nezaretinde ilaç da kullanılabilir tabii ki. Fakat “huzur”a kavuşmanın daha kalıcı yöntemleri olduğunu görmek o kadar da zor değil.

Tekrar başa dönersek, “Sevginin Bittiği Yerde” başlıklı yazımız, biz hanımların sıkça ve çok kolayca düştüğü hatalara dikkat çekmek istemişti. Yani evlilik sorunlarının hanımlar cephesini -bazı yönleriyle- ele alıyordu. Bu yazıda da -yine bazı yönleriyle- konunun erkekler tarafına değinelim. O cenahta gittikçe yaygınlaşan kimi sorunları, o sorunların aile hayatında çıkardığı arızaları dikkatlerinize sunalım.

Kaçış psikolojisi ve garip hayaller

Evlilikte aradığını bulamayan insanlar ne yapıyor? Genellikle bir kaçış hali yaşıyor. Eğer bu bir hanım ise, mesela bir takım bedensel şikayetler ile doktor doktor dolaşıp bir hastane müdavimi oluyor, erkek ise tutkulu hobiler edinip mümkün olduğu kadar evde az kalmanın yollarını buluyor. Bu kaçış doğal olarak bağları git gide daha da zayıflatıyor.

Erkekler tarafında başka öyle tuhaf ve enteresan şeyler de olabiliyor ki, aslında aile düzeni bakımından ciddi tehlike sinyali manasına gelen bu kaçış hali bile pek ehven sayılır. Bir hanım için belki dayanılması en zor durumlar, asla aklına gelmeyen şeylerden söz ediyoruz.

Hanım kardeşim soruyor: “Altmış yaşındaki kocanız, bir gün durup dururken evladı yaşında bir kızı alıp eve getirse ve dese ki: Bu benim yeni eşim, bundan böyle birlikte yaşayacaksınız! Bu durumda ne yaparsınız?

Burada dinî hassasiyetlerimizi de dikkate alarak söylemek isterim ki, işte, naçizâne olarak, evliliğin eşlerin birbirine acı verme ve gizlice intikam alma noktasına gelmesini önleme maksadıyla Temmuz sayımızda öyle bir yazı yazmıştık.

Sorunun cevabına dönersek, kader bazen geçici nefsanî erkek heyecanları ile psikolojik doyumsuzluğu ve baba saplantıları olan genç hanımları karşılaştırıyor. Bunlar aralarındaki nevrotik durumları aşk zannedip ortaya çıkıyorlar. Bu durumdaki erkeğin gözünde mevcut eşi kadın olmaktan çıkıyor, psikolojik anne konumuna geliyor ve davranışını anlayışla karşılamasını bekliyor. Böyle temayülleri olan erkeğe haddinden ziyade anaç ve anlayışlı davranılırsa, bu tür davranışlara daha kolay tevessül ediyorlar.

Hadisenin genç bayan tarafına gelince: “Babalar ve Kızları” yazımızı hatırlarsak, babanın psikolojik yoksunluğu, genç kızlarda normal bir eş yerine, onların yaralı duygularını onaracak bir baba arayışına bilinçaltı olarak yönlendiriyor. Ya da çocukluğunda çeşitli sebeplerle annesine karşı geliştirdiği intikam duygularını kendi annesine yöneltmekten suçluluk duyacağı için başka bir kadına yöneltiyor, kocasını elinden alarak tatmin buluyor. Bu tür ilişkileri yakından inceleyin, bakalım bu söylediklerimiz yanlış mı?

Böyle bir vaka karşısında evdeki kadının ne yapacağı tamamen kendi özel tercih ve şartlarına bağlıdır ama yine de sabretmesini öneririz.

“İkinci”yi düşünmenin dayanılmaz hafifliği

Bu köşede şimdiye kadar daha ziyade hanımları bahis mevzuu ettik. Fakat evlilikte sorunlardan söz ederken, erkeklerin de sütten çıkmış ak kaşık olmadıklarının tabii ki farkındayız. Cemaatin, elin-günün içinde dillere destan olan nice babayiğitlerin ev halinde öyle kişisel zaafları, tuhaflıkları oluyor ki, Allah korusun, duyulsa kimse inanmaz.

Dindar erkeklerde hanımlar için en çok rahatsız edici taraf şu ki, İslâm dendiğinde bunların bazılarının aklına bir tek şey geliyor: Birden çok hanımla evlilik… Sanki her şey tamam, eksik olan sadece bu! Kafayı buna takan erkekler, iki noktada kul hakkı meselesini ıskaladıklarının farkında değiller.

Birincisi, karısından kendi kusurlarına sınırsız anlayış beklerken, kadının ufak bir kusurunda kolayca ikinciyi düşünebiliyorlar, böylece karılarına haksızlık ediyorlar. İkincisi ise birden fazla hanımla evlilik durumunda, İslâm kesinlikle ve çok net biçimde erkeğin eşleri arasında adil davranmasını emrediyor. Birine asık surat diğerine güler yüz, birine çiçek diğerine elin tersi yok. Birine ev alıyorsa diğerine de alacak, vs, vs…

Siz eski ve yeni karısı arasında her konuda adil olabilecek kaç babayiğit tanıyorsunuz? Kul hakkı önemini mi yitirdi yoksa? Biz helal edilmeyen haklara Cenab -ı Hakk’ın karışmadığını, hesabın mahşere kaldığını hatırlatıp bırakalım.

Kaldı ki bu tür isteklerin arkasında genellikle ucuz hevesler bulunur, burada din sadece bir meşrulaştırma aracıdır. Oysa müslümanın en önemli özelliklerinden biri sabırdır ve birazcık izan sahibi hiç kimse ne kendi hayatını, ne de ehl u ıyalinin hayatını allak bullak etmez, kırk ölçe, bir biçer…

Zulmün erkekçesi

Hizmet ehli bir kardeşim benimle dertlerini paylaşıyor: Kocam beni evliliğimin ilk yıllarından beri aldatıyor. Otuz yıllık evliyim, dört çocuğum var, oğlum bu adamı artık bırak diyor ama küçük kızım bunalımda, babamdan ayrılırsan intihar ederim diyor. Ben ne yapayım?

Bir başka kardeşim şöyle diyor: Ben Hollanda’ya gelin gittim, kocam yeni evliyken işyerinden bir Çinli kızı eve misafir getiriyordu. Ben kıskandım ama kayınvalidemler beni kınayınca sustum. İki yavrum oldu, sonunda kocam beni aileme terk edip kaçtı, çocuklarımı da kaçırıp diğer kadınla evlendi. Beni boşamıyor, bana bakmıyor, kanunları bir kılıfına uydurup çocuklarımı bile göstermiyor. Ben kaç kere danıştım ama bana boşanma davası aç demiyorlar, yıllardır beklemekten usandım, ne yapayım?

Bir başka kardeşim diyor ki, menapoz yaşındayım, birçok sağlık sorunum var, kocam yeniden evlenmek için fırsat kollayıp duruyor, ben ne yapayım?

Biz kadın denilen duygusal varlıkları bedbaht etmenin en kestirme yolları bunlar ve öyle çok örnek var ki, saymakla bitmez. Bu çilelere dayanma gücü veren de yine yüce Allah’tır.

Amansız bir hastalığa yakalanan birine çok güzel teselli veririz, ancak kendimiz ufak bir rahatsızlığımızı kötü bir hastalık zannederiz, aklımız başımızdan gider, maneviyat falan kâr etmez. Bir yakını ölene vaaz u nasihatte bulunur, metanet tavsiye ederiz. Lakin ölüm bize dokunduğunda ayakta zor dururuz, ağzımızdan çıkanı kulağımız duymaz. Bazen aklımızı yitirip abuk-sabuk konuştuğumuz dahi olur. Söylemesi dile kolay gelir, ama iş başa gelince ne yapılır bilinemez.

Kadın hakları savunucuları, medya şovmenleri ne derse desin, ben kocasının her tür hatalı davranışına rağmen gemiyi terk etmeyen hanım kardeşlerime hâssaten büyük saygı duyar ve can ı yürekten kutlarım. Gerçek gizli kahramanlar sizlersiniz, öpülesi elleriniz var.

Rahata erdim derken

Yıllarca eşinizle birlikte fedakârca çalışıyorsunuz, gençliğinizi birlikte geçirip boyunuzca evlatlar yetiştiriyorsunuz, tam huzura yaklaştığınız bir çağda bakıyorsunuz ki, eşiniz genç bir hanıma takılıyor, sizi gözü görmüyor! Acaba beyefendiler hanımlara bu acıyı yaşatma hakkını nereden alıyorlar? Yoksa onların çaresizliğinden mi yararlanıyorlar?

Ne demişler, eden kendine eder. Herkes kaderini yaşar, ağzımızla kuş tutsak bazı şeylere engel olamayız. Yine de başımıza gelenlerde kendi hissemizi düşünmemiz lazım. Size ısrarla tavsiyem; önce kendinize bir de erkek gözüyle bakın. Diyelim gençsiniz, kocanıza karşı bu gençliğin hakkını ne ölçüde verebiliyorsunuz? Cazibeniz, zerafetiniz , kocanızın gözünü ne ölçüde doldurabiliyor? Diyelim artık genç de değilsiniz, nasıl bir hayat arkadaşı profili çiziyorsunuz? Eğer kaba-saba, empatiden yoksun, sallapati ve bir yaşama kültüründen uzaksanız, kısaca hâlâ hamsanız kimi suçlayabilirsiniz? Şunu bir düşünün: Gençliğin o hiç bitmeyecek sanılan ateşi söndükten sonra geriye neyiniz kalıyor? Kötü bir kocaya sabretmek kadar, bitmez tükenmez hırsları olan, ham ve vasıfsız bir kadınla ömür sürdürmek de zordur.

Bir de tedbiri elden bırakmamak gerekiyor. Erkeklerin fıtratlarındaki farklılığı asla aklınızdan çıkarmayın ve hemcinslerinize sonsuz güvenmeyin! Öksüz bir kızcağıza acıyıp şirketinizde iş verirsiniz, şeytan boş durmaz, zararı size olur. İslâmî kurallardan, o kurallarla örülü hayat tarzından uzaklaştıkça bu tür musibetler bizi bırakmaz. Siz buna dikkat ediyor, eşiniz etmiyorsa, bu da sizin imtihanınızdır, sabreden daima sonunda kazançlı çıkar.

Okuyacağınız şu satırları iyi düşünmelisiniz:

“Evliliğimizin çok fırtınalı dönemleri oldu. Kimi zaman anlaşarak, kimi zaman öfkeyle boşanmaya karar verdik, çocuklarımızı da buna hazırlamaya çalıştık, fakat nedense boşanamadık. Kavga-gürültü arasında 4-5 çocuk büyüttük. İyi bir dönemimizde, bir gün en küçük oğlum babasına ve bana samimiyetle şu soruyu sordu: Biz cennette de böyle bir aile olabilecek miyiz? Eşim ve ben şaşkın ve mahcup bir vaziyette birbirimize bakakaldık. Demek ki tüm fırtınalara rağmen bir çocuk için yuva kavramı bu kadar önemliydi. İyi ki ayrılmamışız!. ”

Sonrasına göre adım atmak

Hanımı vefat etmiş bir beyefendiden sözettiler ; iki yıldır her gün hanımının mezarını ziyaret edip, mesai yapar gibi akşam evine dönüyormu ş. Bu memlekette sadık beyefendiler, iyi eşler, mükemmel aile babaları da var. Haydi itiraf edin ki elimizde olmayan şeyler olduğu kadar, bizim tavrımızla değişen şeyler de var. Süreci kopma ya da ihanet noktasına getirmeden onarmak gerek.

Şöyle şikayetler de var: Kocam gece yarılarına kadar okuma evlerinde oturuyor, kendi çocuklarının ihtiyaçlarını dikkate almadan parasının tümünü, hatta benim paramı da hayır-hasenata dağıtıyor! Eyvah eyvah ! Söz geçiremiyorsanız şöyle dü ş üneceksiniz : Parasını zinada-kumarda harcamıyor ya… Gece yarılarına kadar meyhanede, orada-burada değil ya, ona da şükür… Demek ki böyle kocalar da şikayet edilebiliyormu ş!

Genç yaşlarda sorunlar, bo şanmalar çok daha fazla oluyor. Her iki taraf da daha iyi bir hayat ümidiyle, çocukları için de böylesinin daha iyi olacağını zannederek boşanmayı tercih ediyorlar.

Bir genç hanım vardı, aşık olarak evlenip, sonra doğduğuna pişman olan… Kocası çalışmadığı gibi, karısını ikide bir babasının evine para istemeye yollayan, karısının çalıştığı parayı elinden alıp kahve harçlığı yapan genç, yiğit, hüsnü yusuf gibi bir adam! Ama karısını çok seviyor. Kadının tek taraflı verdiği mücadele sonunda boşandılar. Adam boşanmamak içinde çok diretti, ortalığı birbirine kattı. Nur topu gibi bir oğulları vardı. Sonunda özgürlügüne kavuşan genç kadın aşktan, sevgiden evlilikten ağzı yanmiş olarak, binbir pişmanlıkla baba ocağına döndü. Ailesi saf insanlardı, kızlarına çok güveniyorlardı. Çocuğuna nafaka temini için işe girdi. Merhametli(!) patronu onu gereğinden fazla kolluyordu, sonra başka bir aile faciasına neden olmak üzere iken müdahale edildi. Halen az zahmetli işlerde çok para kazanarak çalışıyor ve hiç işsiz kalmıyor! Bo şandı da ne iyi oldu değil mi ?!.

Böylesi tembel bir adama sabredip çocuklarının başını bekleyen başka bir kadın tanıyorum ki, her iki cihanda da bahtiyar ola…

Bu noktada kadının çalışması mevzusuna da kısaca değinmek gerekiyor. İnsanoğlunun ihtiyaçları sınırsızdır. Ayrıca Allah’ın göndermiş olduğu dört kitabın hiçbirinde çalışıp evi geçindirme yüküne kadın ortak edilmemiştir.

Bugünkü hayatın gerçekleri bu tür hassasiyetleri bize önemsetmiyor ama kadının çalıştığı ailelerde eşler arası çatışma ve boşanmalar daha çok oluyor.

Toparlayacak olursak, evinizde bir problem olduğunda alışılmış çözümlerin dışında farklı tavırlar deneyin. Kazanmak, boşanma davasını kazanmak değil, bir yuvayı ayakta tutabilmektir.

Varsın çocuklarınız bile sizin fedakârlığınızı takdir etmemiş olsun… Kendinize saygınız için, ahiretiniz için hayırlı olanı tercih edin.

Günümüz dünyası kadına kurulmuş tuzaklarla dolu. Hatta bunların birçoğunu yine hasta ruhlu kadınlar kuruyor, biz erkeklere neden kızıyoruz ki ?..

Temmuz sayımızdaki yazının her cümlesinin arkasındayım: Bir kez daha diyorum ki, sevgi zannettiğimiz gençlik coşkusunun, nefsanî tutkunluğun azaldığı noktadan itibaren enerjinizi manevi tatmine yönlendirin. Gençken, soğuk- moğuk umurumda değil nefesin ısıtsın yeter deriz, yaşlandığımızda ne biçim horluyorsun, nefesin kokuyor diyerek sıcak odayı terkedip , buz gibi odada yatarız. Sabah da romatizma ağrılarımızı kahvaltıya çeşni olarak katarız.

Hayatın her gün zorlaştığı bugünün dünyasında, kale gibi, sığınak gibi güzel aile örnekleri görmeye, göstermeye ihtiyacımız var. Tezcanlılığımıza , sabırsızlığımıza kendimizi ve çocuklarımızı kurban etmeyelim.

Allah cümlemizin yuvasına huzur ihsan eylesin. Bayramlarda gönüller mahzun, evlatların boynu bükük olmasın…

Ayşe İZCİ • 83. Sayı Semerkand Dergisi

Sınav puanı 40’a düşürüldü. Atamalar valilikçe yapılacak. Diğer değişiklikler için bağlantıyı takip edin.

http://personel.meb.gov.tr/haber_goster.asp?ID=684&nereden=anasayfa

Öğrencilerle yapılan görüşmelerde ve seminerlerde öğrencilerin yakınmalarından birisinin de anne-babalarının kendilerinden fazla stres yaptıkları ve kendilerinden fazla kaygılandıklarının olduğu görülmüştür. Anne-babaların bu konuda daha hassas davranmaları ve en azından çocuklarına bu tür duygularını mümkün olduğu kadar yansıtmamalarını salık vermek isteriz.

Rehber Öğretmenlerin Ek Dersleri

Şöyle ki; ek dersle ilgili Kararın “Ders niteliğinde yönetim görevi” başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrası (d) bendinde “Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 18 saati, ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir.” hükmü bulunmaktadır.

Bu hüküm nedeniyle her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin, ilgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden haftada 18 saati ders niteliğinde yönetim görevi sayılıp, fiilen görev yapmaları koşuluyla karşılığında ders yılı süresince ek ders ücretinden yararlandırılacaklardır.

Yukarıdaki hükümde “ders yılı süresince” ibaresi ise Ek dersle ilgili Kararın “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrası (e) bendindeki “Ders yılı: Derslerin başladığı günden derslerin kesildiği güne kadar geçen ve iki dönemi kapsayan süreyi, ifade eder.” hükmü nedeniyle Rehber öğretmenleri, ders kesiminden sonra ve okullar açılmadan önce yapılan sınav ve seminer dönemlerinde görevde olmalarına rağmen, almaları gereken 18 saat ek ders ücretini “ders yılı süresince” ibaresi nedeniyle alamama sorunu ile karşılaşmaktadırlar.

Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararındaki bu karmaşa rehber öğretmenleri sıkıntıya sokmakta, bu konuda okullar arasında farklı uygulamalara ve idarecilerin keyfi uygulamalarına sebep olmaktadır.

Örneğin bazı okul müdürleri rehber öğretmenlerine ders kesiminden sonra okula gelmemelerini söylerken, bazı okullarda da bu durumun tam tersine işlemekte, ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları bitene kadar rehber öğretmenlerin okula gelmesini isteyebilmektedir. Ayrıca bazı illerde rehber öğretmenler Ek dersle ilgili Kararın “Ek ders görevi” başlıklı 6. maddesinin 3. fıkrasındaki hükümler nedeniyle iki hafta üzerinde 15 saat ücret alırken bazı illerde ise 4 hafta boyunca okula gitmelerine karşılık ücret ödenmemesi sorunu ile karşılaşmaktadırlar.

MEB Rehber öğretmenlere ek ders ücretlerinin ödenmemesi sorununu görüş yazıları ile çözmüştür

İlköğretim Okullarında Görevli Rehber Öğretmenlerin Ek Ders Ücretleri

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 28.06.2007 tarih ve 41388 sayılı görüş yazılarının son paragrafında; “Bu itibarla her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin, ilgi (b) Karar’ın (d) bendi hükmü kapsamında öngörülen ek ders ücretinden ders yılı süresi dışında yararlandırılmaları mümkün bulunmamakla birlikte, ilgi (c) Genelge’nin 2’nci sırasında yapılan açıklamalar da dikkate alınarak söz konusu Karar’ın 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında meslekle ilgili çalışmaları karşılığında haftada 15 saat ek ders ücretinden yararlandırılmaları mümkün bulunmaktadır.” açıklamaları bulunmaktadır.

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün bu görüş yazısına göre; İlköğretim okullarında görev yapan ve meslekle ilgili çalışmalara katılan rehber öğretmenlere Ek dersle ilgili Kararın “Ek ders görevi” başlıklı 6. maddesinin 3. fıkrasındaki; “Öğretmenlere, ilgili mevzuatına göre öğretim yılı başında ve sonunda yaptıkları meslekle ilgili çalışma sürelerinde iki haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödenir.” hükümleri gereğince ilgili mevzuatına göre öğretim yılı başında ve sonunda yaptıkları meslekle ilgili çalışma sürelerinde iki haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödenmesi gerekmektedir.

Bu görüş yazısından dolayı İlköğretim okullarında çalışan tüm öğretmenler ders yılı başında ve sonunda iki hafta süre ile seminer çalışması yapmakta ve İlköğretim okullarında çalışan Rehber Öğretmenler de bu çalışmalara katılarak haftada 15 saat ek ders ücreti alabilmektedir.

İlköğretim okullarında seminer çalışmalarına katılan rehber öğretmenlere 15 saat ek ders ücreti ödenirken, Ortaöğretim kurumlarında görev yapan rehber öğretmenlere ücret ödenip ödenmeyeceği konusunda tereddüt bulunmaktadır.

Ortaöğretim Okullarında Görevli Rehber Öğretmenlerin Ek Ders Ücretleri

Ders yılı sonunda, ortaöğretim kurumlarında ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları yapılmakta, 9.sınıf öğrencileri alan seçimi, meslek lisesine geçiş, son sınıf öğrencileri üniversite tercihleri ve mesleki danışmanlık hizmetleri için okula gelmekte ve rehberlik hizmetlerine ihtiyaç duymaktadırlar.

Yine ders yılı başlamada da İl çerçeve programını temel alarak okulun rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri programını sınıf düzeylerine, okul türüne ve öğrencilerin ihtiyaçlarına göre hazırlama çalışmaları yürütülmektedir. Ortaöğretim kurumlarında çalışan rehber öğretmenler de bugüne kadar bu dönemlerde fiili olarak okula gelmekte, hizmet vermeye devam etmekte, fakat ek ders ücreti alamamaktadırlar. Bu dönemlerde ortaöğretim kurumlarında çalışan rehber öğretmenlere ek ders ücreti ödemesi yapılmamaktadır.

Bu durum bazı öğretmenler tarafından dava konusu yapılmış ve dava sonunda ilköğretimde çalışan rehber öğretmenlere ödenen iki hafta süre ile 15’er saat üzerinde ücretin ortaöğretimde çalışan rehber öğretmenlere de ödenmesine kararlar verilmiştir.

Ortaöğretim okullarında görevli rehber öğretmenlere Ders kesiminden sonra ve okullar açılmadan önce yapılan sınav dönemlerinde görevde olmalarına rağmen, almaları gereken ek ders ücretlerinin ödenip ödenmeyeceği ve ödenmiyorsa göreve gelip gelmeyecekleri konusunda Milli Eğitim Bakanlığı’na başvuran Türk Eğitim Sendikasına; Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 03.08.2009 tarihli ve 64416 sayılı cevabi görüş yazılarında; “Bilindiği gibi, 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki ilgi (b) Karar’ın 6’ıncı maddesinin üçüncü fıkrasında; öğretmenler, ilgili mevzuatına göre öğretim yılı başında ve sonunda yaptıkları meslekle ilgili çalışma sürelerinde iki haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödeneceği, 10’uncu maddesinin (d) bendinde ise; her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin, ilgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden haftada 18 saatin ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağı ve fiilen görev yapmaları koşuluyla karşılığında ders yılı süresince ek ders ücretinden yararlandırılacakları hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin, ilgi (b) Karar’ın (d) bendi hükmü kapsamında öngörülen ek ders ücretinden ders yılı süresi dışında yararlandırılmaları mümkün bulunmamakla birlikte, ilgi (c) Genelge’nin 2’nci sırasında yapılan açıklamalar da dikkate alınarak söz konusu Karar’ın 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında meslekle ilgili çalışmaları karşılığında haftada 15 saat ek ders ücretinden yararlandırılmaları mümkün bulunmaktadır.” şeklinde cevap verilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün bu cevabi görüş yazısına göre; ortaöğretim okullarında görev rehber öğretmenlere Ek dersle ilgili Kararın “Ek ders görevi” başlıklı 6. maddesinin 3. fıkrasındaki; “Öğretmenlere, ilgili mevzuatına göre öğretim yılı başında ve sonunda yaptıkları meslekle ilgili çalışma sürelerinde iki haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödenir.” hükümleri gereğince ilgili mevzuatına göre öğretim yılı başında ve sonunda ilgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden dolayı iki haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödenmesi gerekmektedir.

Aslında bu görüş yazısı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin sene sonu ve sene başı çalışmalarında iki haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödenmesi gerektiğini anlatmaktadır.

Sendikanın Rehber öğretmenlere ders ücreti ödenmeyecekse, ders kesiminden sonraki zamanlarda görevde olup olmayacakları hususunda ki başvurusuna ise Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne görüş sormuş, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 16.07.2009 tarih ve 3285 sayılı yazılarında; “İlgi (b) Genelgede yer aldığı üzere; ortaöğretim kurumlarında çalışan rehber öğretmenler ders kesiminden itibaren de görevlerini sürdürmekte olup, yılsonu çalışma raporlarının hazırlanması ve rehberlik ve araştırma merkezlerine gönderilmesi, bir sonraki eğitim-öğretim yılı rehberlik hizmetlerinin planlanması ve hazırlık çalışmaları, ÖSS tercihleri öncesinde ve tercih sürecinde öğrencilere rehberlik çalışmaları yapılması, alan seçimi vb konularda çalışmalarını yürütmektedir.

Ayrıca, ilgi (c) Yönetmeliğin 54 üncü maddesinde “Rehberlik ve Psikolojik Danışma servislerinde görevli psikolojik danışmanların çalışma süreleri haftada 30 iş saatidir. Günlük çalışma saatleri eğitim-öğretim kurumunun özellik ve ihtiyaçlarına göre okul müdürlüğünce düzenlenir. Bu elemanlar izin ve tatillerini diğer öğretmenler gibi kullanırlar.” ibaresinin yanı sıra aynı Yönetmeliğin görevleri içeren 50 nci maddesinin (s) bendinde ise “Ders yılı sonunda bu alanda yapılan çalışmaları değerlendirir, sonuçlarını ve gerekli bilgileri içeren bir rapor hazırlar.” denilmektedir.” açıklamaları ile Rehber öğretmenlerin ders yılı süresi dışındaki sürelerde görevli olup olmayacaklarına ilişkin görüş bildirmiştir.

Görüşlerinde “Ders yılı sonunda yapılan çalışmaları değerlendirir, sonuçlarını ve gerekli bilgileri içeren bir rapor hazırlar” diyerek, ders yılı sonunda görevli olduklarının altı çizilmiştir

Rehber öğretmenler, izin ve tatillerini 657 sayılı Yasanın 103/2. maddesinde belirtildiği biçimiyle, diğer öğretmenler gibi kullanmaktadır. Dolayısıyla rehber öğretmenler de diğer öğretmenler gibi, seminer döneminde görevlerinin başında bulunarak, meslekle ilgili çalışmalarını yapmaktadır.

Yukarıda yer verdiğimiz üç görüş yazısı ile her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin sene sonu ve sene başı çalışmalarında iki haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödenmesi gerekmeketdir.

Ahmet Kandemir
Memurlar.net Öğretmenler Bölüm Sorumlusu

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 28.06.2007 tarih ve 41388 sayılı yazısı
Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 03.08.2009 tarihli ve 64416 sayılı yazısı
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 16.07.2009 tarih ve 3285 sayılı yazısı

Ekleri indirebilmek için memurlar.net in ilgili sayfasına gidebilirsiniz. >>>>>  http://www.memurlar.net/haber/148584/

MEMURLAR.NET

2010 yılında yapılacak olan ilk YGS ve LYS’nin tarihleri açıklandı. Öğrencilerimizin merakla beklediği tarihleri diğer sınavların da tarihleriyle birlikte ÖSYM sitesinde açıkladı.  İşte tarihler…

Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi
2010 Yılı Sınav Takvimi

Son Güncelleme: 21.10.2009

İnsanların her zaman bir şeyleri sürekli ertelediklerini görrüz. Nedir bu erteleme; acaba bir çeşit hastalık mı?

Belki de öyledir. Yapacak bir işimiz vardır ve mutlaka yapılması gereklidir. Oysa biz yapılması gerekli olan işimizi bırakıp yapılması daha az gerekli olan işlerle uğraşırız. Ve asıl yapılması gerekli olan işi erteler dururuz. Hayatımız böyle bir kısır döngüyle geçip gider.

Yarın yaparım diyenler için demiştir ki bir alim: Ey ahmak yarın yaparım diyorsun dün de aynı şeyi söylüyordun! Bugün ne yaptın ki yarın yapacaksın.

Ertelemeyenlerden olmak dileğiyle ve duasıyla.